Zo realiseren we duurzame verandering

We hebben veel aandacht voor wat er in de wereld moet veranderen. Maar moeten we niet juist wat meer aandacht hebben voor wat er in mensen, teams en organisaties moet veranderen om dat mogelijk te maken? Dit artikel gaat over de vaardigheden en kwaliteiten die mensen en organisaties nodig hebben om écht te veranderen.

De Sustainable Development Goals (SDG’s) geven ons sinds 2015 een gezamenlijke richting: minder armoede, goed onderwijs, gezondheid, gelijkheid, waardig werk, klimaatactie en een leefbare planeet. We weten steeds beter waar we naartoe willen, maar de verandering blijft achter. Het VN-rapport over 2026 laat zien dat veel van de duurzame ontwikkelingsdoelen onvoldoende vooruitgang boeken. De vraag is daarmee niet alleen wat er in de wereld moet veranderen, maar ook wat er in mensen en organisaties nodig is om die verandering mogelijk te maken.

Dat roept een interessante vraag op: weten we eigenlijk wel genoeg over wat er nodig is om verandering voor elkaar te krijgen?

De Inner Development Goals (IDG’s) vertrekken vanuit precies die vraag. Ze kijken naar de menselijke kwaliteiten en vaardigheden die nodig zijn om complexe maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. De actuele IDG Guide werkt met vijf dimensies: Being, Thinking, Relating, Collaborating en Acting, verdeeld over 25 vaardigheden.

Twee kanten van dezelfde beweging

De SDG’s beschrijven de wereld waar we naartoe willen. De IDG’s richten onze aandacht op wat mensen en organisaties nodig hebben om die beweging mogelijk te maken. Het is dus geen keuze tussen SDG’s óf IDG’s. Juist de combinatie is interessant: de SDG’s geven richting aan de buitenwereld; de IDG’s helpen om te kijken naar de binnenkant van verandering.

Afbeelding van Gerd Altmann, Pixabay

Innerlijk betekent niet individueel

‘Inner development’ klinkt al snel als iets persoonlijks: een training, coaching of werken aan jezelf. Maar dat doet het idee tekort. De IDG-organisatie benadrukt juist dat innerlijke ontwikkeling ook collectief, relationeel en systemisch is. Het gaat dus niet alleen over persoonlijke groei, maar over de vraag hoe mensen samen denken, besluiten, samenwerken en handelen. Dat maakt de IDG’s interessant voor organisaties. Want verandering begint niet uitsluitend met een strategie. Een strategie kan richting geven, maar mensen moeten haar begrijpen, er betekenis aan kunnen geven, elkaar meenemen en uiteindelijk andere keuzes durven maken.

Leiderschap: van weten naar kunnen handelen

Leiderschap is misschien wel de plek waar de verbinding tussen SDG’s en IDG’s het meest zichtbaar wordt.

Een organisatie kan een duurzaamheidsstrategie hebben, maar de uitvoering daarvan vindt plaats in dagelijkse beslissingen. Wat krijgt prioriteit? Welke investering gaat door? Welke belangen wegen mee? Wat doen we wanneer duurzaamheid botst met efficiency, omzet of korte termijn?

Daarvoor is meer nodig dan kennis.

Leiders hebben zelfbewustzijn nodig om hun eigen aannames te herkennen. Ze moeten verschillende perspectieven kunnen verdragen, complexiteit kunnen begrijpen en onzekerheid kunnen hanteren. Ze moeten kunnen luisteren, vertrouwen opbouwen en samenwerking organiseren. En uiteindelijk is er moed nodig: om een keuze te maken, een oud patroon los te laten of een ongemakkelijk gesprek te voeren.

Dat sluit nauw aan bij de vijf IDG-dimensies. Being gaat over de relatie met jezelf. Thinking over het vermogen om complexiteit en verschillende perspectieven te hanteren. Relating over verbinding met anderen. Collaborating over samenwerken. Acting over daadwerkelijk in beweging komen.

Goed leiderschap voor een duurzame organisatie gaat daarmee niet alleen over het formuleren van ambities. Het gaat over het ontwikkelen van de menselijke capaciteit om die ambities waar te maken.

Misschien moeten we daarom bij leiderschapsontwikkeling niet alleen vragen: Welke kennis en competenties heeft een leider nodig? Maar ook: Welke innerlijke kwaliteiten zijn nodig om in een complexe wereld goede keuzes te kunnen maken?

Duurzaamheid: niet alleen een doel, maar een manier van werken

Ook duurzaamheid wordt interessanter wanneer we haar niet alleen als extern doel bekijken. De SDG’s geven organisaties een taal om hun maatschappelijke impact te onderzoeken. Denk aan waardig werk, gezondheid, gelijkheid, verantwoorde productie en klimaatactie. (Zie ik je zaterdag op de Dam?)

Maar duurzaamheid kan gemakkelijk een checklist worden. Een rapport, een aantal KPI’s, zonnepanelen op het dak en een duurzaamheidsparagraaf in het jaarverslag zeggen nog niet automatisch dat een organisatie anders is gaan denken en handelen.

De echte vraag is: verandert duurzaamheid de keuzes die we dagelijks maken?

Daarvoor zijn menselijke vaardigheden nodig. Kunnen we de gevolgen van een beslissing op langere termijn overzien? Kunnen we belangen met elkaar verbinden? Kunnen we een gesprek voeren over wat we misschien moeten opgeven? Kunnen we omgaan met onzekerheid en tegenstrijdige belangen?

Juist hier bieden de IDG’s een waardevolle aanvulling op de SDG’s. Ze maken zichtbaar dat duurzame verandering niet alleen een technisch of beleidsmatig vraagstuk is. Het is ook een menselijk vraagstuk.

Dat is geen overbodige luxe. De Verenigde Naties constateren dat de wereld wel degelijk vooruitgang boekt, maar dat de huidige snelheid onvoldoende is om de doelen voor 2030 te realiseren. Technische oplossingen, beleid en investeringen blijven noodzakelijk. Echter, de uitvoering vindt altijd plaats door mensen en organisaties.

Samenwerken: verandering maak je nooit alleen

De laatste stap is samenwerken. En misschien is dat wel de meest onderschatte voorwaarde voor duurzame verandering.
De grote vraagstukken van deze tijd passen niet binnen één afdeling. Klimaat raakt HR, inkoop, communicatie, finance en directie. Digitalisering raakt technologie, werk, leiderschap en cultuur. Inclusie raakt beleid én dagelijkse interacties. Geen enkele professional beschikt over alle kennis die nodig is.

Daarom begint verandering met mensen die:
kunnen zien → kunnen begrijpen → kunnen verbinden → kunnen samenwerken → durven handelen.

Communicatie speelt daarin een belangrijke rol. Niet alleen door de strategie uit te leggen, maar door ruimte te maken voor dialoog. Wat betekent duurzaamheid voor ons werk? Welke keuzes vinden we ingewikkeld? Waar zitten spanningen? Wat willen we behouden en wat moeten we veranderen?

HR kan vervolgens helpen om de gewenste manier van werken te verbinden aan leiderschapsontwikkeling, leren, cultuur, on-boarding, gespreksvoering en organisatieontwikkeling.

Zo wordt dit geen apart programma, maar onderdeel van hoe mensen prettig samen werken.

En misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste verbinding tussen de SDG’s en de IDG’s: de wereld verandert niet doordat we betere doelen formuleren, maar doordat mensen anders leren kijken, samenwerken en handelen.

Van ambitie naar actie

Praktische tip voor HR- en communicatieprofessionals: begin klein!

1. Kies een relevant SDG-vraagstuk.
Kijk waar jouw organisatie daadwerkelijk impact heeft. Kies liever één concreet vraagstuk dan meteen alle 17 SDG’s.

2. Stel daarna de IDG-vraag.
Welke menselijke kwaliteiten hebben we nodig om hierin vooruitgang te boeken? Denk bijvoorbeeld aan perspectief nemen, systeemdenken, luisteren, samenwerken of moed.

3. Onderzoek waar het schuurt.
Voer gesprekken met medewerkers, leiders en andere betrokkenen. Wat staat verandering in de weg? Welke patronen houden we zelf in stand?

4. Kies één of twee vaardigheden.
Maak de ontwikkeling concreet. Niet: ‘we moeten duurzamer worden’, maar bijvoorbeeld: ‘we willen beter leren omgaan met verschillende belangen en langetermijngevolgen’.

5. Verbind dit aan de praktijk.
Maak het onderdeel van leiderschap, teamgesprekken, communicatie en besluitvorming. Zo blijft het geen los ontwikkelprogramma.

6. Kijk regelmatig terug.
Niet alleen: hebben we ons doel gehaald? Maar ook: zijn we anders gaan denken, samenwerken en handelen?

De SDG’s geven ons de richting. De IDG’s helpen ons kijken naar de menselijke voorwaarden voor die beweging. Voor HR & Communicatie ligt daar een mooie opdracht: niet alleen communiceren dat de organisatie wil veranderen, maar helpen creëren wat daarvoor nodig is.

Verder lezen en aan de slag

Wie zich verder wil verdiepen, kan beginnen bij de officiële Sustainable Development Goals en het jaarlijkse SDG-voortgangsrapport van de Verenigde Naties. Voor de Inner Development Goals is de IDG Guide een goed startpunt. De IDG Nederland heeft een toolbox met tools, werkvormen en methodes om met de verschillende vaardigheden aan de slag te gaan.

Het mooie is dat je daarvoor niet eerst een compleet duurzaamheidsprogramma hoeft op te tuigen.

Begin met één vraag:
Wat moet er in onze organisatie veranderen. En wat vraagt dat vervolgens van ons als mensen?